|
| |
|
|
|
 |
Om het water van de Dwingeler Stroom te kunnen gebruiken voor bevloeiing
en daarvoor voor bemesting van de madelanden, de zgn. graslanden langs de beek,
is lang geleden bij de Dwingelerdijk het Batinger schut gebouwd.
Elk jaar op 31 oktober werd via de takelinstallatie een schuif in de beek
gelaten waardoor het erachter liggende water zich opstuwde. Het hierin
aanwezige slib kon bezinken en diende als meststof. Tegen eind mei takelde
men de schuif weer omhoog en zes weken later hadden de boeren een grote
opbrengst aan hooi binnen te halen.
|
|
|
Door de kanalisering van de Dwingeler
Stroom kwam het schut buiten de nieuwe bedding te liggen, raakte in verval
en werd uiteindelijk afgebroken. Het was wederom Albert Schipper die met
anderen aan het werk ging om een getrouwe kopie (het origineel was voor het
verval nog opgemeten) te maken. In 1989 werd het nieuwe schut bij de brug over
de Stroom geplaatst.
|
|
 |
|
| |
|
|
|
De Stichting Dwingels Eigen werd benaderd door de Stichting Kadastrale Atlas
van Drenthe om mee te werken aan de totstandkoming van de een kadastrale atlas.
Eén van de bestuursleden nam deze taak op zich. Deze atlas bevat 29 kaarten van
de gemeente Dwingeloo. De metingen vonden plaats omstreeks 1825. Op de kaarten
staan zeer nauwkeurig de percelen groenland en bouwland ingetekend.
Ook woonhuizen, boerderijen, havezaten, waterlopen, brandkuilen, enzovoort
zijn erop weergegeven. Naast de kaarten treft men in deze uitgave een uitvoerig
register aan, waarin onder andere de eigenaren van de percelen en opstallen
staan vermeld. De uitgave werd mogelijk gemaakt door steun van het Provinciaal
Bestuur van Drenthe, het Anjerfonds Drenthe, het Gemeentebestuur van Dwingeloo,
en de Rabobank Dwingeloo. De presentatie van het eerste exemplaar vond plaats in
december 1989 en werd verzorgd door de Stichting Dwingels Eigen. De toenmalige
voorzitter Harm Boer overhandigde dit exemplaar aan de Dwingeler
notaris mr. A.H.C. van Drooge.
|
|
|
|
| |
|
|
|
Niet alleen aan de verre geschiedenis gaf de Stichting aandacht,
ook de donkere jaren 1940-1945 wekten belangstelling. Het op 11 januari 1944
nabij de buurschap Holtien neerkomen van een B24 Liberator was aanleiding om
de herinnering aan deze gebeurtenis levendig te houden. In het bijzijn van
enkele familieleden van omgekomenen werd in 1990 vlakbij de plek des onheil
een gedenksteen onthuld. Het monument is aanvankelijk in beheer gegeven aan de
scholieren van het basisonderwijs te Lhee, later is de verzorging overgenomen
door de leerlingen van de Burgemeester W.A. Storkschool in Dwingeloo.
|
|
|
|
| |
|
|
|
De Stichting Het Drentse Boek organiseerde jaarlijks in verschillende Drentse
gemeenten een ‘Boekenkrooi’. Plaatselijke verenigingen of stichtingen die zich
bezighouden met de lokale geschiedenis, de streektaal of cultuur, verleenden
aan deze actie hun medewerking. Met een kruiwagen of handkar vol Drentse boeken
trok men door het dorp om huis aan huis boeken aan de man te brengen; boeken
over geschiedenis, cultuur of dichtbundels. De Stichting Dwingels Eigen
organiseerde in nauwe samenwerking met de Stichting Het Drentse Boek in
Dwingeloo een dergelijke actie die plaatsvond op zaterdag 2 november 1991.
In cultureel centrum ‘Over Entinghe’ was een boekenmarkt ingericht en radio
Drenthe besteedde in een directe uitzending aandacht aan dit gebeuren.
De verkoop van de boeken was zeer succesvol.
|
|
|
|
| |
|
|
|
De havezate Batinge neemt in de geschiedenis van Dwingeloo een belangrijke
plaats in. Zo is er een sage ontstaan over de ‘Juffer van Batinge’.
De Stichting Dwingels Eigen vatte het plan op om dit overgeleverde romantische
verhaal levendig te maken. Na vele jaren van voorbereiding en met behulp van
diverse financiers, kon in 1996 aan beeldhouwer Charles Henri de opdracht
worden verstrekt. Een jaar later kreeg het beeld een plaats voor de Sint
Nicolaaskerk en ging een door de Stichting lang gekoesterde wens in vervulling.
|
|
|
|
| |
|
|
|
In tegenstelling tot vele andere historische verenigingen in Drenthe had de
Stichting Dwingels Eigen tot 2000 geen eigen periodiek voor de lokale historie.
Wel was in september 1998 ter gelegenheid van de viering van het 12 ½ jarig
bestaan van de Stichting een Jubileumuitgave huis-aan-huis bezorgd. De reacties
daarop waren bijzonder positief en het bestuur nam daarom het besluit om een
halfjaarlijkse periodiek met de toepasselijke naam Dwingels Eigen uit te geven.
Het eerste exemplaar viel begin december van het eerstgenoemde jaar bij de
donateurs in de bus. De onderwerpen die sindsdien zijn opgenomen in
‘Dwingels Eigen’ kunt u bekijken via de pagina Periodiek. Nog voorradige
exemplaren (te herkennen aan een *) kunt u bestellen bij de redactie o.v.v.
de jaargang en het nummer. De kosten bedragen € 3,40 per exemplaar (d.i. excl.
verzendkosten).
|
|
|
|
| |
|
|
|
In september 2000 was het vierhonderd jaar geleden dat in de Sint Nicolaaskerk
te Dwingeloo de eerste dominee de preekstoel betrad. De Nederlandse Hervormde
Gemeente vierde dit jubileum met een tal van bijeenkomsten en festiviteiten.
De Stichting Dwingels Eigen feliciteerde de Hervormde Gemeente door middel van
het aanbieden van een tinnen wandbord. Hierop was de kerkplattegrond gegraveerd
en de tekst ‘400 jaar Nederlands Hervormde Gemeente te Dwingeloo 1600 – 2000’.
Tijdens de laatste herdenkingsbijeenkomst in februari 2001 nam de voorzitter
van de kerkvoogdij het bord in ontvangst.
|
|
|
|
| |
|
|
|
Door de gemeentelijke herindeling van Drenthe in 1998 kwam in Dwingeloo het
gemeentehuis leeg te staan. Tijdens de verdeling van de vrijgekomen ruimtes
kreeg de Stichting Dwingels Eigen de burgemeesterskamer toegewezen voor de
realisatie van een oudheidkamer. Hiermee zag het bestuur de kans om jaarlijks
een deel van de ruime verzameling oude voorwerpen, kledij en archivalia tentoon
te stellen, die in de loop der jaren door schenkingen en aankopingen waren
verworven. Op 8 december 2001 werd de officiële opening verricht door de
burgemeester van Westerveld. Het Open Huis, een paar dagen, later trok ruim 200
belangstellenden. Elk jaar wordt de oudheidkamer heringericht, zodat elk
voorwerp of kledingstuk aan bod komt voor bezichtiging. De ‘Börgemeesterskaemer’
is van mei tot en met augustus geopend op dinsdagen en donderdagen van 13.30
tot 16.00 uur. Groepen kunnen ook buiten deze dagen op afspraak aankomen.
|
|
 |
|
|
| |
|
|
|
In samenwerking met de eigenaar van de havezate Oldengaerde, de familie
Willinge, en de A.N.W.B. heeft de Stichting Dwingels Eigen in september 2002
een toeristisch informatiebord geplaatst bij dit fraaie landhuis in het
Westeinde van Dwingeloo. Een goed toegankelijke informatiebron was bij dit
historisch belangrijke huis niet aanwezig en het leek de familie en het bestuur
van de Stichting een goed idee om hieraan iets te doen. Het paneel beschrijft
de hoogtepunten uit de geschiedenis van Oldengaerde. Te beginnen bij de
geslachten Van Echten en Van Dongen en vanaf 1808 de families (Westra) Van
Holthe en Willinge. Al vanaf de plaatsing is het paneel een succes; veel
fietsers en automobilisten lassen bij Oldengaerde een pauze in en nemen de tijd
om de informatie tot zich te nemen.
|
|
|
|
| |
|
|
|
Dat Dwingelo een fraaie brink heeft weet iedereen in Drenthe. Maar over
de bebouwing rondom is weinig geschreven. Het door dorpshistoricus
Reinder Smit geschreven Kuierpad was helaas niet meer te verkrijgen.
Dwingels Eigen heeft daarom besloten een eigen boekje met een
rondwandeling uit te geven dat in het najaar van 2002 werd
gepresenteerd.
|
|
|
|
| |
|
|
|
In het kader van Het jaar van de Boerderij stippelde Dwingels Eigen in
mei 2003 een fietsroute uit langs de fraaiste boerderijen van Dwingeloo.
Bij enkele boerenplaatsen kregen de deelnemers een korte uitleg, zoals
bij de familie Nijzingh te Lheebroek. Zij bewonen een oude Saksische
boerderij met de baander aan de achterzijde en met aan de linkerzijde
ervan een aangebouwde staart (schuur).
|
|
 |
|
|
| |
|
|
|
Open Monumentendag van 2003 stond in het teken van de boerderij.
Stichting Dwingels Eigen verzorgde rondleidingen bij de boerderij van
dhr. en mw. Ten Berge aan het Westeinde 20. Deze boerenplaats was vanaf
de 16e eeuw tot 1947 in het bezit van de familie Bloemerts. Door
onderzoek is gebleken dat het pand nog veel historische elementen uit de
17e eeuw de bevat.
|
|
|
|
| |
|
|
|
In oktober 2003 bezocht het bestuur met ca. 70 donateurs het Duitse
plaatsje Haselünne in de buurt van Emmen. Het doel van de tocht was het
huis Dwingelo in het centrum van het stadje. Haus Dwingelo was
oorspronkelijk in het bezit van de familie Von Dwingelo, maar kwam later
in andere handen. De delegatie uit Dwingeloo kreeg de uitzonderlijke
mogelijkheid het huis vanuit de tuin te bekijken, die gewoonlijk niet
toegankelijk is. Op het naastliggende terrein bevindt zich de
apfelkornstokerij van de familie Berentzen. Deze werd vanzelfsprekend
ook bezocht, waarna de lunch werd geserveerd in de nabijgelegen havezate
Westerholt. Een staak van de gelijknamige familie woonde in de 16e en
17e eeuw op de havezate Entinge bij Dwingeloo.
|
|
|
|
| |
|
|
|
In 1987 schonk de familie Bloemerts haar archief aan Stichting Dwingels
Eigen met de achterliggende gedachte dat deze voor de gemeenschap van
Dwingeloo bewaard moest blijven. Om een overzicht te creëren wat erin
aan documenten aanwezig was werd in 2003 begonnen met de inventarisatie.
Hierdoor kwam vast te staan dat de oudste documenten dateren uit de 17e
eeuw. Voor dergelijke oude akten heeft Dwingels Eigen geen goede
bewaarplaats, waardoor er contact werd gezocht met het Drents Archief te
Assen. Het archief werd vervolgens daar gedeponeerd, met de overeenkomst
dat Stichting Dwingels Eigen eigenaar van het archief blijft. De
officiële overhandiging van de inventaris van het 'Archief Bloemerts'
aan de directeur van het Drents Archief vond plaats in februari 2004 in
het stamhuis van de familie (Westeinde 20).
|
|
 |
|
|
| |
|
|
|
In samenwerking met de drie andere historische vereniging van de
gemeente Westerveld heeft Stichting Dwingels Eigen in mei 2004 een
boekje uitgebracht over sporen van de Tweede Wereldoorlog. Bij de
voorbereiding werd er gebruik gemaakt van het gelijknamige
inventarisatieproject van Het Drents Plateau te Assen. Verspreid over
Drenthe zijn nog vele objecten in het landschap aanwezig die zijn
ontstaan in 1940-'45. Hierbij kan gedacht worden aan bunkers, loop- en
tankgraven, een vliegveld, onderduikersholen, maar ook aan
herdenkingsstenen en -plaquettes. Al deze objecten zijn voor de gemeente
Westerveld door de vier historische vereniging beschreven in een apart
boekje, die de donateurs en leden gratis hebben ontvangen.
|
|
|
|
| |
|
|
|
 |
Al een tijdlang liepen de bestuurleden van Dwingels Eigen met het idee
rond om een boekje uit te geven over - voormalige - winkels en café in
de gemeente Dwingeloo. Na een voorbereiding van twee jaar was het boek
in 2004 klaar. In de winkel van de bakkerij van Egbert en Aaltje
Warnders te Eemster werd het eerste exemplaar overhandigd aan de
burgemeester van Westerveld. Het boekje geeft per buurtschap een
overzicht van het bestand aan winkels die Dwingeloo en de bijbehorende
buurtschappen hebben gekend. Oude, maar ook nieuwe foto's maken het tot
een fraai kijkboekje dat in samenwerking met de plaatselijke supermarkt
C1000 tot stand kwam.
|
|
|
|
| |
|
|
|
In samenwerking met de drie andere historische verenigingen in
Westerveld bracht Stichting Dwingels Eigen tijdens de Open Monumentendag
in september 2005 het boekje 'Religie en kerken in Westerveld' uit. De
donateurs ontvingen deze uitgave gratis. Voor Dwingeloo worden de
Sint-Nicolaaskerk, De Gereformeerde kerk, de Nederlands Hervormde kapel
te Leggelo en de synagoge beschreven.
|
|
|
|
| |
|
|
|
Voor het inventarisatieproject van Drentse stookhokken leverde Stichting
Dwingels Eigen eveneens een bijdrage. Behalve een paar bestuursleden
hielpen ook vier vrijwilligers mee de stookhokken in de voormalige
gemeente Dwingeloo te inventariseren. De bevindingen kregen een plaats
in het boek 'Rooksignalen van het boerenerf' dat in september 2005 werd
gepubliceerd.
|
|
|
|
| |
|
|
|
Het jubileumjaar 2006 begon op 1 maart met het plaatsen van twee jubileumbanken
ter herinnering aan 20 jaar Stichting Swingels Eigen. De eerste zitbank onthulde
de voorzitter bij de havezate Oldengaerde in het Westeinde. Het bestuur en andere
genodigden kregen vooraf een kopje koffie door de familie Willinge aangeboden in Oldengaerde.
De tweede bank kreeg een plek naast het beeld van de 'Juffer van Batinge' en werd
opgedragen aan de in 1999 overleden dorphistoricus en bestuurslid van
Dwingels Eigen Reinder Smit. Zijn drie kinderen, Harmke, Martine en
Luchien, onthulden de bank. |
 |
|
|
|
| |
|
|
|
Op 17 maart was het Drentse duo Harm en Roelof bij Dwingels
Eigen te gast om de jubileumavond in te vullen bij Hotel De Brink. De meer dan
200 aanwezigen genoten zichtbaar van het optreden.
|
|
|
|
| |
|
|
|
 |
In juni 2006 kwam de Amerikaanse familie Von Dwingelo naar
Dwingeloo en werd daar ontvangen door Stichting Dwingels Eigen. Baron von
Dwingelo-Lütten kwam samen met zijn echtgenote en dochter en zoon op bezoek
naar de plaats waaraan hij zijn achternaam ontleent. Zijn ouders en broer
hadden Dwingeloo al eerder aangedaan. Bezocht werd onder andere het bouwhuis
van de havezate Batinge waar tegenwoordig de familie Snijders woont.
Het geslacht Von Dwingelo verhuisde rond 1400 vanuit Dwingeloo
naar Haselünne in Duitsland, vanwaar ze zich in de 19e eeuw
verspreidden naar Beieren en de Verenigde Staten.
|
|
|
|
| |
|
|
|
Ter gelegenheid van 825 jaar Dwingeloo bracht Stichting Dwingels Eigen
op 9 juni 2006 het boek Uit het album van meester Boneschanscher.
Dwingeloo en omgeving in foto’s ca. 1895 - 1930 uit.
Engelke Jan Boneschanscher was hoofd der school te Dwingeloo
van 1883 tot 1923. Zijn hobby bestond uit fotograferen en uit de honderden
foto’s die hij heeft nagelaten zijn de mooiste uitgezocht voor het boek. Fraai
is te zien dat vele dorpsgezichten sinds de opnames weinig zijn veranderd,
waardoor het boek een fraai tijdsdocument is geworden.
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
Ter gelegenheid van de tachtigste verjaardag van oud-burgemeester mr. W.W. Hopperus Buma
plaatste Stichting Dwingels Eigen in september 2006 in samenwerking met zijn echtgenote
en de beide dochters een zitbank op de brink voor het voormalige gemeentehuis.
Hopperus Buma was burgervader van Dwingeloo van 1958 tot 1973. De bank mag sindsdien als een
gewillige rustplaats worden beschouwd.
|
|
|
|
| |
|
|
|
De oudheidkamer had in 2007 een speciale invulling. In plaats van
kleding en gebruiksvoorwerpen vulden dit jaar schilderijen en tekeningen de
wanden en vitrines. Veel van deze kunstwerken waren tussen 1950 - ‘ 54 in de
gemeente Dwingeloo gemaakt. De kunstenaars waren destijds op uitnodiging van
het burgemeestersechtpaar Stork naar Drenthe gekomen. Behalve deze werken
werden ook andere fraaie schilderstukken in de tentoonstelling opgenomen die
buiten deze periode waren gemaakt. Vele particulieren stonden voor vier maanden
hun kunstwerk af, maar ook het Drents Museum leende enkele stukken aan
Stichting Dwingels Eigen uit.
|
|
|
|
| |
|
|
|
In het najaar 2007 heeft Dwingels Eigen zich veel laten zien
met stukken uit haar kledingcollectie. Tijdens een symposium van de Drentse
Historische Vereniging in Westerbork werd een kleine tentoonstelling ingericht
die de deelnemers gedurende de pauze en na afloop konden bewonderen.
Tevens bezochten de dames van Stichting Dwingels Eigen,
Geesje van Dalen, Ans Klok en Ida Hoek, het bejaardentehuis De Weijert in
Dwingelo. De aandacht werd speciaal gevestigd op de bewoners met dementie.
Bekend is dat dementerende ouderen geprikkeld worden bij het zien van
voorwerpen of foto’s die herinneren aan vroeger, waardoor contact met de
gesprekspartner wordt uitgelokt. Geshowd werd voornamelijk oude onderkleding en
hoeden die al snel leuke reacties opriepen. Ans Klok las tussendoor enkele
gedichten in het dialect van Dwingeloo. |
|
|
.jpg) |
|
|
In november werkte Dwingels Eigen mee aan de totstandkoming van de Drentse Geschiedenis Quiz.
Dit initiatief van het Drents Archief, Het Drents Plateau, RTV-Drenthe en het
Dagblad van het Noorden werd op tv uitgezonden op donderdagavond 6 november.
Voor de vraag over vijfschaftkleding leverde Dwingels Eigen een jakje en rok
van die stof uit ca. 1890. De dame die het kostuum showde werd verder aangekleed
met een oorijzer uit de collectie van een bestuurslid. |
|
|
|
| |
|
|
|
Een jaarlijkse activiteit die steeds volop in de belangstelling staat,
is het uitgeven van een nostalgische kalender met beelden van toen.
Veel inwoners en oud-inwoners kijken ieder jaar met belangstelling naar de
nieuwe uitgave uit. Ook staan we elke tweede zaterdag in augustus met een stand
op de Oogstdag te Lhee. De oude films over de Dwingeloo en buurschappen en de
mappen met oude foto’s hebben altijd veel bekijks.
|
|
|
| |
|
|
|
De Stichting organiseert jaarlijks enkele avonden met thema’s die betrekking
hebben op de doelstellingen. Zo passeerden voordrachtsavonden door zowel
professionals als amateurs, film- en diavoorstellingen en amusementsprogramma’s
de revue.
|
|
|
| |
|
|
|
- inventariseren en digitaliseren fotobestand
- film over de gemeente Dwingeloo
|
|
|
